Onvoorwaardelijke steun

Het fundament onder kinderen, ouders en bestuur

Afgelopen zomer maakte ik voor RealiZe MoodbooK een evaluatie van het afgelopen schooljaar van mijn kinderen. Ik zette mijn bevindingen in een eenvoudige banner met bulletpoints. Niet alleen keek ik naar de ontwikkeling van mijn kinderen, maar ook eerlijk naar mijn eigen handelen als ouder.

Tijdens die evaluatie kwam een confronterend inzicht naar boven.

Ik vind het niet eenvoudig om onvoorwaardelijke steun aan anderen te geven. De steun geven aan mijn kinderen gaat vaak met vallen en opstaan. Daar baal ik een beetje van, hoe kan het beter, leuker en hoe maken we het gezellig?

Opeens kwam ik tot de conclusie dat ik nooit echt had geleerd wat onvoorwaardelijke steun werkelijk betekent. De steun geven, heeft voor mij opeens een belangrijke betekenis gekregen. Zonder steun heb je namelijk geen stabiel draagvlak om tot uiting te komen.

Waar voel je je veilig?

Als kind voelde ik mij het meest thuis in de natuur. Daar was ruimte om vrij te bewegen, te dromen en mijn fantasie te gebruiken. Ik verzorgde graag dieren. Zij waren altijd enthousiast en oordeelden niet.

Thuis en in de omgeving waar ik opgroeide stond hard werken centraal. Het was een typische plattelandscultuur. Er moest gewerkt worden, resultaten waren belangrijk en kinderen speelden vooral buiten of hielpen mee op de boerderij. Dat bracht mooie momenten met zich mee, maar ook risico's. Door de druk ontstonden er soms ongelukken of incidenten. Over de gevolgen en consequenties werd amper of nooit meer gesproken. Die ervaring heeft veel invloed gehad op mijn manier van kijken naar mensen en situaties. Onbewust leerde ik, je moet doorgaan, het verdriet van verlies heeft geen plaats...

Juist van anderen, die buiten mijn directe netwerk stonden, leerde ik dat je anders naar de situatie mocht kijken. En later keek ik daar als volwassene weer anders naar. Ik besefte dat de mensen om mij heen niet onverschillig waren. Zij hadden zelf nooit geleerd hoe je onvoorwaardelijke steun geeft. Ze deden wat zij hadden meegekregen.

Steun betekent namelijk niet dat je direct een oplossing hebt voor een probleem.

Steun betekent dat je laat merken: jij mag er zijn. Ik blijf naast je staan, ook als het moeilijk is.

Van doen naar samenwerken

Tijdens mijn MBO-opleiding leerde ik vooral oplossingsgericht werken. Op het HBO kwam daar samenwerken bij. Daar maakte ik kennis met de leerstijlen van David Kolb.

Kolb laat zien dat mensen op verschillende manieren leren en problemen benaderen.

Grofweg kun je die vertalen naar vier kwaliteiten:

• Doen – de aanpakker die graag direct in actie komt.
• Denken – degene die analyseert, onderzoekt en verbanden legt.
• Dromen – de creatieve denker die nieuwe mogelijkheden ziet.
• Beslissen – degene die keuzes maakt en richting geeft.

Geen van deze stijlen is beter dan de andere. Juist wanneer alle vier worden benut, ontstaat een compleet beeld van een vraagstuk.

De één ziet kansen, de ander risico's. De één komt met ideeën, de ander zorgt dat deze uitvoerbaar worden.

Dat is samenwerken. En dat is de basis voor draagvlak.

Problemen oplossen met de Zevensprong

Tijdens mijn opleiding maakte ik ook kennis met de Zevensprong, een methode om problemen stap voor stap te analyseren en op te lossen.

In het kort bestaat deze aanpak uit zeven stappen:

1. Het probleem verkennen.
2. Begrippen verduidelijken.
3. Mogelijke verklaringen bedenken.
4. Kennis en ervaringen verzamelen.
5. Oplossingen onderzoeken.
6. Een passende oplossing kiezen.
7. Evalueren en ervan leren.

Wat mij vooral aansprak, was dat er niet alleen naar feiten werd gekeken, maar ook naar normen, waarden en verschillende perspectieven. Je leert niet alleen wat het probleem is, maar ook waarom mensen verschillend naar hetzelfde probleem kijken.

Voor iemand die al jong veel moeilijke situaties had meegemaakt, gaf deze manier van werken hoop. Ik ontdekte dat er een methode bestond om samen tot kennis, (be)grip en oplossingen te komen.

Mijn dromen kregen weer ruimte. Vanuit deze positie voel je opeens weer meer steun, want je bekijkt een probleem op zoveel manieren, zonder dat je meteen een oplossing hebt. Deze komt namelijk vanzelf, als je elkaar durft te steunen en elkaar accepteert, ook als je een andere zienswijze hebt.

Waarom veranderen zo moeilijk is

Toch merkte ik later in mijn werk dat deze manier van samenwerken niet vanzelfsprekend is.

Veel organisaties zijn gewend om vanuit doen en beslissen te werken. Er is weinig tijd om eerst na te denken, ideeën te verzamelen of samen te onderzoeken wat werkelijk nodig is.

Wie vragen stelt of verder vooruit kijkt, krijgt al snel te horen dat hij of zij "te veel hooi op de vork neemt" of te ingewikkeld denkt.

Maar zonder denken en dromen blijven we vaak dezelfde oplossingen herhalen.

En zonder samenwerking ontstaat geen echt draagvlak.

Voorbij de afbeelding gaat de tekst verder...